VĂN HOÁ GHI NHẬN: “SỢI DÂY” NUÔI DƯỠNG ĐỘNG LỰC VÀ LÒNG TRUNG THÀNH
Khi tỷ lệ thất nghiệp ở Mỹ chạm mức thấp kỷ lục, thách thức lớn nhất của các nhà tuyển dụng hiện nay chính là làm sao để thu hút và giữ chân nhân tài. Giải pháp mà nhiều công ty thường chọn là ‘dùng tiền để giải quyết vấn đề’: từ các khoản thưởng nóng, chế độ đãi ngộ đến việc tăng lương đột xuất, tất cả đều được xem là công cụ để tìm kiếm sự nỗ lực và lòng trung thành từ nhân viên.
Thế nhưng, theo một nghiên cứu của Giáo sư Ashley V. Whillans từ Đại học Harvard cho thấy việc dùng tiền để giữ chân nhân sự không phải lúc nào cũng hiệu quả. Thực tế, hơn 80% nhân viên tại Mỹ cảm thấy mình không được công nhận hay khen thưởng xứng đáng, mặc dù các doanh nghiệp đang phải chi tới hơn 1/5 ngân sách chỉ để trả lương.
“Điều mà nhân viên thực sự khao khát chính là cảm nhận được sự trân trọng từ cấp trên”, Whillans nhận định. Họ muốn thấy quản lý của mình thật sự sẵn lòng ghi nhận, không chỉ bằng con số trong bảng lương, mà còn qua những cách gần gũi hơn như cho phép một lịch làm việc linh hoạt, một món quà nhỏ cho những dự án xuất sắc, hay đơn giản là một lời ‘cảm ơn’ chân thành khi công việc được hoàn thành tốt.
Nghiên cứu của Whillans cũng cho thấy những phần thưởng mang tính ghi nhận và quan tâm từ quản lý có ảnh hưởng tích cực đến năng suất làm việc của nhân viên. Tuy nhiên, nhiều công ty hiện nay vẫn chưa có một chương trình trao thưởng/ghi nhận đủ rõ ràng và nhất quán – đó là lý do các nhà tuyển dụng cần bắt đầu thay đổi ngay từ bây giờ. Bên cạnh đó, các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các doanh nghiệp có chương trình ghi nhận thành tích mạnh mẽ thường đạt năng suất cao hơn, tỷ lệ nghỉ việc thấp hơn và lợi tức đầu tư tốt hơn so với các công ty khác trong cùng ngành.
Whillans đã gợi ý những cách để các doanh nghiệp có thể khen thưởng đội ngũ một cách hiệu quả nhất. Những phương pháp này không chỉ gia tăng sự hài lòng với công việc mà còn tạo động lực mạnh mẽ để nhân viên nỗ lực cống hiến hơn mỗi ngày.
Khi tuyển dụng, hãy nhắc nhiều về lợi ích
Việc nhấn mạnh vào các đặc quyền công việc, như lịch làm việc linh hoạt hay lộ trình đào tạo kỹ năng, có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh rất lớn cho doanh nghiệp trong khâu tuyển dụng. Một nghiên cứu năm 2018 của giáo sư Whillans trên hơn 92.000 tin tuyển dụng cho thấy: doanh nghiệp càng mô tả nhiều lợi ích, tỷ lệ ứng tuyển càng cao. Đặc biệt, khi các chế độ được nêu chi tiết, ví dụ như chính sách nghỉ phép hấp dẫn, các công ty sẽ thu hút được nhiều ứng viên hơn hẳn so với những nơi trả lương cao nhưng thiếu sự đãi ngộ tương xứng.
Các ứng viên chia sẻ rằng những “phần thưởng nền” này cho họ cảm giác công ty thực sự quan tâm đến con người và biết cách hỗ trợ nhân viên cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Với họ, sự thấu hiểu đó quan trọng hơn nhiều so với việc chỉ nhận thêm một khoản tiền.
Tiền bạc vẫn có thể tạo động lực nhưng chỉ với một số loại hình công việc nhất định
Theo Whillans, thưởng tiền mặt hiệu quả nhất đối với những công việc có thể đo lường bằng con số cụ thể. Nhiều nghiên cứu trong ngành dịch vụ và bán hàng cho thấy tiền thưởng giúp tăng doanh số và cải thiện dịch vụ khách hàng; hay trong ngành sản xuất, nó giúp nâng cao năng suất lao động mỗi ngày.
Tuy nhiên, tiền lại dần mất đi ý nghĩa khi dùng để thúc đẩy những công việc mang tính sáng tạo và phức tạp, vốn đang chiếm xu hướng hiện nay. Với phần lớn nhân viên hiện đại ngày nay, điều doanh nghiệp cần hướng tới là nuôi dưỡng động lực từ bên trong. Khi cảm thấy công việc có ý nghĩa và nỗ lực được trân trọng, họ sẽ cống hiến vì sự yêu thích và tự hào, chứ không chỉ vì những phần thưởng tài chính mang tính kích thích từ bên ngoài.
Nếu thưởng tiền, hãy kèm theo một lời nhắn ý nghĩa
Với nhiều nhân viên, đặc biệt là thế hệ trẻ, đi làm không chỉ là để nhận lương; họ còn tìm kiếm ý nghĩa trong mỗi việc mình làm. Vì vậy, nếu chỉ thưởng tiền một cách máy móc, hành động đó đôi khi để lại cảm giác trống rỗng như một cuộc giao dịch khô khan, khó có thể tạo ra động lực thực sự. Thay vì chỉ âm thầm cộng tiền vào kỳ lương, một khoản thưởng tách biệt kèm theo lời nhắn chân thành từ quản lý sẽ có ý nghĩa hơn nhiều.
Quà tặng tinh tế, giá trị hơn cả tiền mặt
Đôi khi, tiền bạc không phải là lựa chọn đầu tiên để tạo động lực. Một nghiên cứu năm 2017 trên 600 nhân viên kinh doanh cho thấy kết quả khá bất ngờ: khi thay các phần quà bằng tiền mặt có giá trị tương đương, mức độ nỗ lực lại giảm rõ rệt, kéo doanh thu đi xuống và gây thiệt hại hàng triệu đô la. Nguyên nhân là doanh nghiệp đã vô tình dập tắt sự hào hứng của những người vốn thích các phần thưởng cho họ quyền lựa chọn và tính trải nghiệm.
Nhiều người cũng có xu hướng thích quà tặng hơn vì nó gợi cảm giác tận hưởng, trong khi tiền mặt thường nhanh chóng “tan” vào những khoản chi kém thú vị như tiền thuê nhà hay điện nước. Ngược lại, một món đồ công nghệ hay một chuyến du lịch nhỏ dễ trở thành kỷ niệm đáng nhớ hơn. Và sẽ càng ý nghĩa nếu món quà mang dấu ấn cá nhân: ví dụ, tặng thẻ tập gym cho người yêu thể thao, hoặc một cặp vé xem phim cho người đam mê điện ảnh.
Một lợi ích thầm lặng khác của quà tặng chính là “hiệu ứng lan tỏa” tại nơi làm việc. Mọi người thường thấy ngại ngùng khi khoe về số tiền thưởng mình nhận được, nhưng họ sẽ hào hứng kể về một bữa ăn hay món đồ mới vừa được tặng.
Chính những câu chuyện này sẽ tạo ra nguồn cảm hứng tích cực cho cả đội ngũ, đồng thời mang lại sự thỏa mãn về cảm xúc lâu dài hơn so với việc chỉ nhận tiền.
Tặng “món quà thời gian” và các phúc lợi nền tảng
Một khảo sát Glassdoor do Whillans và cộng sự thực hiện trên 115.000 nhân viên cho thấy: các lợi ích phi tiền mặt như chế độ làm việc linh hoạt hoặc quyền tự chọn nhiệm vụ sẽ mang lại mức độ hài lòng công việc mạnh hơn hẳn so với việc chỉ thưởng tiền.
Whillans cũng nhấn mạnh rằng khi cho phép nhân viên làm việc tại nhà, doanh nghiệp đang gửi đi một tín hiệu rất rõ: bạn tin họ có thể tự chủ và hoàn thành công việc theo cách hiệu quả nhất. Cảm giác được tin tưởng ấy mang lại cảm giác thỏa mãn cực kỳ lớn, từ đó thúc đẩy họ nỗ lực cống hiến nhiều hơn.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu được Whillans tổng hợp cũng cho thấy nhân viên có thời gian nghỉ ngơi hợp lý thường ít căng thẳng hơn, gắn kết hơn, sáng tạo và làm việc hiệu quả hơn. Vì thế, hãy học cách tặng “món quà thời gian” cho đội ngũ không chỉ bằng những kỳ nghỉ dài, mà cả từ các lựa chọn nhỏ mỗi ngày: linh hoạt giờ làm để tránh kẹt xe, hay ưu tiên chuyến bay thẳng để nhân viên bớt mệt mỏi khi đi công tác. Những quan tâm tinh tế này chính là cách “sạc lại năng lượng” bền vững cho nhân sự.
Lan tỏa văn hóa ghi nhận từ đồng nghiệp
Thay vì chỉ chờ đợi sự khen ngợi từ cấp trên, một môi trường làm việc hạnh phúc bắt đầu khi các thành viên biết trân trọng nỗ lực của nhau. Doanh nghiệp nên khuyến khích văn hóa “biết ơn” thông qua những hành động nhỏ như một lời cảm ơn trong buổi họp nhóm, hay một bữa ăn nhẹ cùng đồng nghiệp vừa hỗ trợ mình hoàn thành dự án.
Khi việc khen ngợi không còn là “đặc quyền” của sếp mà trở thành thói quen giữa những người cộng sự, áp lực công việc sẽ được xoa dịu bởi sự thấu hiểu và đồng hành. Những lời động viên chân thành mỗi ngày chính là sợi dây bền chặt nhất, giúp mỗi cá nhân cảm thấy công sức của mình thực sự có giá trị và nuôi dưỡng một môi trường làm việc tích cực, nhân văn.
Tôn vinh nỗ lực một cách công khai
Nếu doanh nghiệp định thưởng cho nhân viên, thay vì âm thầm chuyển khoản, hãy cân nhắc tổ chức một sự kiện nhỏ với sự chứng kiến của cả đội ngũ. Một buổi vinh danh ấm cúng sẽ có ý nghĩa hơn nhiều so với việc chỉ nhận tiền.
Mọi người có xu hướng cống hiến nhiệt tình hơn khi những đóng góp của họ được công nhận một cách công khai. Đó không chỉ là sự ghi nhận về năng lực, mà còn là cách bạn khẳng định vị trí quan trọng của họ trong tập thể.
Đôi khi, một lời “Cảm ơn” là đủ
Theo nghiên cứu, 95% những nhân viên hạnh phúc nhất đều có chung một điểm: họ có người quản lý biết cách đưa ra những phản hồi tích cực. Thực tế, một câu “Cảm ơn” chân thành đôi khi là tất cả những gì nhân viên cần để cảm thấy công sức của mình có giá trị. Đây là một cách làm cực kỳ hiệu quả nhưng lại thường bị lãng quên trong môi trường công sở bộn bề.
Doanh nghiệp không nhất thiết phải đợi đến khi có những thành quả mang lại lợi nhuận khổng lồ mới bày tỏ lòng biết ơn. Đôi khi, chỉ cần một lời cảm ơn vì một email kịp thời giúp dự án trôi chảy hơn cũng đã đủ để tiếp thêm động lực cho họ rồi.
Vì sao sự ghi nhận lại có “phép màu” đến vậy?
Giáo sư Whillans giải thích rằng những hình thức khen thưởng này thành công vì chúng chạm đúng 3 nhu cầu tâm lý cốt lõi: Nhân viên luôn khao khát sự tự chủ (được tự do chọn cách làm việc); họ muốn được công nhận về năng lực (có đủ kỹ năng để hoàn thành tốt nhiệm vụ); và họ cần cảm giác thuộc về (được kết nối ý nghĩa với đồng nghiệp). Khi những nhu cầu này được đáp ứng, nhân viên sẽ cảm thấy gắn kết và tận tâm hơn, từ đó ý định nghỉ việc cũng giảm đi đáng kể.
Tuy nhiên điều này không đồng nghĩa với việc tiền bạc trở nên vô nghĩa. Mọi giải pháp ghi nhận tinh thần đều phải dựa trên một nền tảng tiên quyết: nhân viên phải được trả mức lương công bằng và xứng đáng. Bởi thực tế là, nếu một nhân viên đã phải làm thêm giờ suốt nhiều tuần cho một dự án quan trọng, thì một lời “cảm ơn” suông sẽ trở nên vô cùng sáo rỗng. Thay vào đó, người quản lý nên linh hoạt thử nghiệm nhiều hình thức khen thưởng khác nhau để tìm ra điều thực sự tạo động lực cho đội ngũ của mình.
Việc khen ngợi nhân viên đôi khi là “hòn đá thử vàng” đối với các lãnh đạo – những người vẫn lầm tưởng rằng sự hà khắc mới tạo ra kết quả, hoặc sợ rằng sự mềm mỏng sẽ khiến mình mất đi uy thế. Đó là lý do tại sao các tổ chức cần đào tạo cho cấp quản lý cách thể hiện lòng biết ơn một cách thường xuyên. “Nhiều quản lý cảm thấy ngại ngần khi nói lời cảm ơn,” Whillans chia sẻ. “Nhưng chính sự thay đổi nhỏ trong cách bày tỏ lòng biết ơn lại là yếu tố sống còn quyết định việc một nhân tài sẽ ở lại hay ra đi.”
Bài viết được Psychub tham khảo và tổng hợp từ:
Gerdeman, D. (2019). Forget Cash. Here Are Better Ways to Motivate Employees – Recruiting – Harvard Business School. Hbs.edu.
Nguồn ảnh: Pexels
